Czy można dobrze znać miejsce, w którym się mieszka i jednocześnie ciągle je odkrywać? Opolszczyzna kryje historie zapisane w zabytkach, rodzinnych wspomnieniach, muzyce, kuchni i tradycjach. Wyruszamy ich śladem w cyklu Opolskiej Jedna Historia.

Tym razem opowiemy o wynikach tegorocznego konkursu Piękna Wieś Opolska, które przedstawiono podczas dożynek wojewódzkich w Kluczborku.

Konkurs odbywał się pod hasłem Dziedzictwo – Tożsamość – Wspólnota. I tak w kategorii Najpiękniejsza Wieś wygrało Grodzisko, a w kategorii Miejsce – Serce Wspólnoty – Kamień Śląski. 

Justyna Osiecka-Sułek, dyrektor Departamentu Rozwoju Wsi i Rolnictwa: - Poznaliśmy już laureatów tegorocznej edycji Piękna Wieś Opolska, ale przypomnijmy, ile było zgłoszonych miejscowości. 9 miejscowości w kategorii Najpiękniejsza Wieś i 11 w kategorii Miejsce – Serce Wspólnoty.

Te miejscowości Was zaskoczyły w porównaniu do poprzednich edycji? Nie, muszę powiedzieć, że nie zaskoczyły, bo my już mniej więcej wiemy czego się spodziewać. Znamy na tyle myślę o polskie wsie i ich bogactwo, że myślę, że niewiele rzeczy nas jest w stanie zaskoczyć. Ale co nas zaskoczyło, to głównie w kategorii Miejsce – Serce Wspólnoty, to jak miejsce jest zinterpretowane przez mieszkańców. Ja już to powtarzałam kilka razy, ale miejsce dla każdej wspólnoty jest czasami zupełnie inne. Czasami jest to w zależności od tego, czym miejscowość dysponuje albo czym nie dysponuje. Bo jeżeli miejscowość nie ma świetlicy, nie ma boiska, nie ma wiaty, to szuka innego miejsca, które będzie jej sercem. I tak się zdarzyło na przykład w miejscowości Szydłów w gminie Niemodlin, gdzie mają dąb, stary dąb, który jest dla nich takim właśnie symbolem tego miejsca Serca Wspólnoty. Ale to są też izby tradycji, właśnie boiska, to są te świetlice wiejskie. Ale Kamień Śląski, który został laureatem pierwszego miejsca, buduje przez szereg lat swoją markę, ale poprzez ogromne zaangażowanie mieszkańców. Tam jest kilka bardzo prężnie działających organizacji pozarządowych. Tam jest prężny Sołtys, ale tam był też kiedyś ksiądz, który udostępnił przestrzeń u siebie. I od tego miejsca zaczęło się jakby rozprzestrzeniać to budowanie tego miejsca jako tego Serca Wspólnoty. Tak jak dziś powiedziałam też panu Kawie, Sołtysowi, widzę, że to miejsce jeszcze nie jest do końca ograniczone. Oni dalej będą szli.

A jeżeli chodzi o Grodzisko, co was urzekło? A Grodzisko, to muszę powiedzieć, że przede wszystkim piękni ludzie. Piękni ludzie, którzy wspaniale dbają o tradycje, dbają o dziedzictwo. Pięknie się uzupełniają, bo tam mam wrażenie każdy w każdym wieku jest zagospodarowany. Tam się dba o to dziedzictwo kulinarne też. Mają kilka miejsc na terenie swojej wsi, a wieś nie jest wielka. To nie jest duża wieś, ale jest bardzo, bardzo przez tych ludzi zadbana.

Czyli można się już szykować do tej przyszłorocznej edycji? Tak, myślimy nad kategoriami właśnie przyszłorocznej edycji już. A w przyszłym roku będziemy obchodzić 30-lecie Odnowy Wsi, więc myślę, że będzie coś specjalnego.

Szymon Ogłaza, marszałek województwa opolskiego: - Zdecydowana większość województwa opolskiego to obszary wiejskie, ale nie takie zwykłe obszary wiejskie. To są wyjątkowe miejsca, wyjątkowe wsie. Każdy, kto przyjeżdża do województwa opolskiego, my w tym roku mieliśmy okazję gościć konwent marszałków. Mnóstwo gości z całego kraju. Jedno z podstawowych spostrzeżeń po przekroczeniu granic województwa opolskiego to to, jak piękne, zadbane i zorganizowane są nasze wsie. To efekt pracy tych wszystkich ludzi, którzy tam mieszkają. My mamy najbardziej aktywnych i najlepszych mieszkańców na całym świecie, jestem o tym głęboko przekonany. I ten konkurs Piękna Wieś Opolska jest tylko taką lekką zachętą do tego, żeby nie ustawać w tym doskonaleniu się. Ale właśnie też organizujecie różne konkursy, które pozwalają się tym wioskom stawać piękniejsze, bo chociażby Opolska Wieś Malowana, która ostatnio taki top of the top. To też jedna z moich ulubionych form aktywności samorządu województwa opolskiego, bo rzeczywiście już ponad 80 murali pojawiło się w naszych miejscowościach. One są piękne, powodują, że po prostu jest ładniej, ale też przyciągają często do miejscowości, bo nie tak dawno choćby w Dobrzeniu Wielkim odsłanialiśmy mural, który jestem przekonany, że przyciągnie ludzi, bo zachęcam wszystkich, których spotykam do tego, żeby podjechać do Dobrzenia i zobaczyć, a to zaledwie jeden z 80 takich murali. Te wszystkie nasze działania, również związane z opolskim ze smakiem, czyli z tym dziedzictwem kulinarnym województwa opolskiego, ze wsparciem naszych rękodzielników, którzy na obszarach wiejskich funkcjonują, mają służyć jednemu, żeby mieszkańcy województwa opolskiego, żeby byli jeszcze bardziej ze sobą, bo to jest nasza ogromna siła, ogromna przewaga konkurencyjna województwa i coś, co jest powodem do dumy dla wszystkich nas.


Sołtys Grodziska Roman Gawliki oraz Barbara Feluks, przewodnicząca Rady Sołeckiej: - Jak my się zgłaszali, to pierwszą takim przewodnią myślą było to, żeby się pokazać z jak najlepszej strony. Pierwszą myślą było to, żeby pokazać to, co mamy najfajniejsze, czyli nasza legenda jelenia, nasz kult Walentego w naszym kościele. Przede wszystkim nasze miejsca spotkań, tam gdzie teraz mamy właśnie na starej fazie Izba Tradycji, nasze boisko LKS, ale też przede wszystkim nasze miejsca spotkań, czyli plac rekreacyjno-integracyjno-sportowy, tam gdzie się naprawdę odbywają nasze imprezy, takie na co dzień jakby też związane czy z świetlicą, czy z szkołą. Tam po prostu wieś tam się organizuje, tam jest miejsce wypoczynku do każdego, do starszego i do młodszego. Oprócz tego, że Dni Grodziska odbywają się na dużej przestrzeni, na boisku sportowym, ale to było priorytetem, to było właśnie najważniejsze, żeby się pokazać z tej strony, ale oprócz tego też i kulinarnie i tak jak u nas to jest, że i pierze się szkubie, że robi się korona każdego roku, że jest nowo robiono, że nie robimy co dwa lata, czy co trzy jak niektórzy, bo tak bywa, ale my robimy każdego roku, obojętnie jakie jest zboże na polu, ale korona powinna być robioną i podziękowanie wtedy Bogu za te plony, jakie w danym właśnie roku kalendarzowym.

No i właśnie w zeszłym roku udało się, bo zdobyliście to pierwsze miejsce tutaj na Dożynkach Wojskich, no nie tutaj, ale w Dobrodzieniu. Zdobyliśmy pierwsze miejsce, jedziemy do Spały na Dożynki Polskie, z tego się też bardzo cieszymy, będziemy reprezentować nie tylko naszą małą miejscowość jako Grodzisko, jako wieś, ale też przede wszystkim gmina Strzelce, powiat strzelecki i województwo opolskie. To jest chyba najważniejsze. Panie Sołtysie, radość duża? (2:19) Radość duża, ogromna i duma z mieszkańców Grodziska, bo jakby nie mieszkańcy Grodziska to by tego nie było. (2:25) Było widać właśnie radość na waszych oczach, bo tych emocji nie da się jakoś poskromić w sobie, prawda? Czyli była radość i były łzy, ale to były łzy szczęścia. Tutaj Basia wspominała o tej legendzie jelenia.

Przypomnijmy Panie Sołtysie, na czym ona polega? Legenda jelenia jest taką, że kiedyś miał powstać w Grodzisku kościół między Grodziskiem a Kadłubem, tam gdzie teraz się znajduje cmentarz. Ale jeleń jakimiś tam siłami nadprzyrodzonymi przenosi te drzewa, bo kiedyś miał być kościół drewniany, z tego miejsca gdzie teraz jest cmentarz, w miejsce gdzie teraz stoi kościół. I tak powstał kościół, najpierw drewniany, teraz stoi murowany, ale stoi w centrum Grodziska. A jeleń stoi przy wjeździe do wioski od Kadłuba, no i ten mural piękny, który się pojawił właśnie niedaleko Fary. No, staramy się, żeby w naszym otoczeniu ten jeleń funkcjonował na co dzień, żeby był wszędzie i przez to go tak jakby, można powiedzieć, kultywujemy. Nawet dzisiaj my go wieźli na wózku, jechał, korona ciągnął, dał radę.

No właśnie, bo stoi przy tej też pięknej koronie ten jeleń. Panie Sołtysie, co Wy teraz zrobicie z tą nagrodą? Czy są jakieś pomysły, bo to 18 tysięcy sporo? Na razie nie ma pomysłów jako takich. Na pewno z czasem jakiś tam pomysł wpadnie. Marzy mi się, żeby powstał mural, mural związany też na Farze, tam gdzie namalowany jest ten, co już teraz jest, ale tam jeszcze jedna ściana jest wolną, żeby tam było coś związane właśnie z opolską Odnową Wsi. Ale co będzie z tego, to zobaczymy. Ale pomysłów nie brakuje.

Grodzisko fajnie się rozwinęło, bo też Pan wspominał, że kiedyś już próbowaliście chyba swoich sił w tym konkursie. W 2020 roku bodajże zajęliśmy trzecie miejsce w tej samej kategorii, to teraz my startowali, no i tak minęło sześć lat, no i pomału, pomału do przodu i się udało. Satysfakcja duża? Bardzo dużo, bardzo dużo, bo przez te sześć lat najbardziej co mi jest satysfakcjonujące w Grodzisku to, że teraz tam kaj momy te miejsca rekreacji sportowej, tam kaj momy te miejsca tego wypoczynku, spotkań właśnie wszystkich mieszkańców. No to tam te sześć lat temu była łąka, po prostu łąka czysta, nic tam nie było, a dzisiaj jest naprawdę piękne miejsce, jest i wiata biesiadną, jest mały mini park, jest boisko do siatkówki plażowej, no i dużo innych atrakcji właśnie do dzieci, do młodzieży i do dorosłych, do całego integracyjnego Grodziska. No i jeszcze my zapomnieli powiedzieć, że w Grodzisku funkcjonuje od ponad dwudziestu lat niepubliczna szkoła podstawowa, która też jest jedną w powiecie, może jedyną w powiecie, a w województwie takiej szkoły nie ma dużo i to też jest nasza duma, że taką szkołę mamy w Grodzisku, że mamy swoich uczniów, rodzice w ogóle za ta szkołę nie muszą płacić, to się mówi, że niepubliczna, ale ona jest, jakby nie było, ale jest darmowa.

Czyli dbacie o wszystko, o edukację, o pamięć, o tradycję? Staramy się, staramy się. I tak jak powiedziała Basia, to jest te sześć lot, co ostatnio poszło do przodu i myślę, że tak dalej będzie.


Zbigniew Kawa, sołtys Kamienia Śląskiego. Które w tym roku wygrało w kategorii Miejsce, proszę powiedzmy, dlaczego? Co zgłosiliście, co pokazywaliście? Zgłosiliśmy Centrum Integracji Wiejskiej, miejsce, które zaczęliśmy tworzyć ponad 20 lat temu. Jest to byłe Farskie Pole, następnie Farska Stodoła, jest to miejsce, którym były salki, jest Piękna Alwernia, którą budowaliśmy społecznie przez trzy lata. Miejsce na siłownię, plac zabaw, izba tradycji i jeszcze więcej miejsc. Czyli też dużo pracy, którą musieliście w to włożyć, prawda? Bo tego nie dałoby się zrobić bez pomocy mieszkańców. Praca to jest nieodzowna, ale stworzenie miejsca, wybudowanie murów, placu zabaw czy jakiekolwiek stworzenie instytucji, to nie jest problemem. Większym problemem jest, żeby to żyło i to się udaje, to żyje. To jest to miejsce spotkań dla wielu osób, młodszych, starszych i dla gości z zewnątrz. I nie ma też co ukrywać, że Kamień Śląski to taka wyjątkowa wioska na terenie naszego regionu. Czasami czujemy się tak wyjątkowo, ale to też poprzez własną pracę, no i jakoś tworzymy w miarę, staramy się tworzyć jakąś swoją markę.

Jakie tam organizacje u Was działają? No począwszy, to jest Rada Sołecka, ale jest Stowarzyszenie Przyjaciół Kamienia Śląskiego, Stowarzyszenie Sportowo-Rekreacyjne Kamyki, to jest Ochotnicza Straż Pożarna, KGW, Koło Mniejszości Niemieckiej. I dbacie o to dziedzictwo i przekazujecie to też przyszłym pokoleniom, prawda? Tak, staramy się przekazywać, żeby to co jest, żeby to utrzymać i pamiętając jednocześnie o korzeniach, o tradycji.

Co teraz dla Was znaczy ta nagroda? Znaczy mobilizacja do pracy, czujemy się też dowartościowani, że pracujemy i to na zewnątrz też jest zauważalne. Choć myślę, że nasi mieszkańcy zauważają, że mają dobre warunki do życia i goście, którzy do nas przybywają. 10 tysięcy, no to już jest ładna kwota, czy jest już jakiś pomysł na to, jak ją wykorzystać? To znaczy pomysły mogą być moje, ale nie chciałbym sam decydować, chciałbym, żeby zdecydowali o tym mieszkańcy, bo to jest praca mieszkańców. To czego Wam można życzyć na kolejne lata?  Wytrwałości w tym, co robimy.


Robert Węgrzyn, członek zarządu województwa opolskiego. - Chcę powiedzieć to, czego my na co dzień nie zauważamy, bo jesteśmy mieszkańcami Opolszczyzny i na co dzień przemieszczamy się przez te miejscowości i trochę się do tego przyzwyczajamy. Naprawdę opolska wieś jest zupełnie inna niż w innych regionach Polski i to nie my mówimy, to mówią osoby, które do nas przyjeżdżają z innych regionów. I mimo tego właśnie, że ten konkurs Piękna Wieś Opolska ma już swoje lata, te wioski cały czas stają się piękniejsze. No bo też jest rywalizacja między nimi, bo każdy chce mieć, no jak to mówią, każda sroczka swój ogonek chwali, ale to dobrze, no dobrze, że to przyjemne z pożytecznym. Ale rozumiem, że konkurs chcecie kultywować cały czas. Oczywiście, tak jak najbardziej.


„Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego”


POSŁUCHAJ: